Kigali now stands shoulder-to-shoulder with four other Chinese, Russian and Mexican cities, which were also given the same award.

The award, presented by UN-Habitat during this year's World Habitat Day, recognised Kigali for innovations in building a model, modern city characterised by zero tolerance for plastics, improved garbage collection and a substantial reduction in crime.

Also honoured were the Chinese cities of Shaoxing and Zhangjiagang, the Tatarstan city of Bugulma, in the Russian Federation, and Ciudad Juarez, a major Mexican city on the United States border.

The highest award conferred by the United Nations system in the field of habitation -- the Habitat Scroll of Honour Special Citation -- went to the Chinese city of Nanjing.

Kigali's journey to realising its "restoration-to-lost glory" dream started in 1998 with the targeting of garbage collection, and the banning of plastic bags. The streets and pavements were beautified, and public transport was upgraded.

More

Inny powód to, że postanowiłem olać mój stres finansowy. MSZ wymaga aby na wszystko brać faktury, ostatecznie jeśli to niemożliwe, musiałbym napisać oświadczenia na co wydałem. Do tej pory wprawiałem w zakłopotanie ludzi prosząc o fakturę na każdą najmniejszą rzecz i zawsze słyszałem, że właśnie skończył im się bloczek fakturowy (szara strefa tu musi być niemożebna). Dziś zupełnie olałem pomysł z pytaniem o faktury kierowców motocyklów. Będę pisał oświadczenia i tyle.

Jednym z takich motocykli dotarłem do Kigali Memorial Site. Położone jest całkiem daleko od centrum, ale koszt podwózki był znośny (dolar).

Zastanawiałem się jak Wam opisać to miejsce, ale chyba... nie opiszę. Nie da się. To znaczy coś naszkicuję, ale będę bardzo się starał powstrzymywać przed opisywaniem wszystkiego co tam widziałem. Jestem pewien, że nie wyrażę tego w taki sposób aby zrobić na Was takie same wrażenie, jakie muzeum zrobiło na mnie. Jedynie pewnie mogę zepsuć. Być może kiedyś odwiedzicie to miejsce, nie chcę więc marnować Wam wrażeń. Dlatego opis będzie powierzchowny i będzie rczej recnzją miejsca niż sprawozdaniem z niego.

Kigali Memorial Site to całkiem ładny jednopiętrowy budynek na planie koła, otoczony ogrodem. To go wyróżnia, bo pozostałem memoria jakie odwiedziłem (tutaj w Nyamata i w Ntarama) to byłe kościoły katolickie pozostawione w stanie niemal niezmienionym od czasów ludobójstwa. W Kigali podejrzewam, że budynek został specjalnie w tym celu wybudowany, by uczcić pamięć tamtych wydarzeń.

Jeszcze przed ogrodem zatrzymał mnie strażnik (standardowo z kałasznikowem)i wykrywaczem metali objechał całego mnie. Część z Was wie, że w takiej sytuacji w moim wypadku wykrywacz zawsze piszczy, ale nic na to nie poradzę ;) Potem było dokładne przeszukanie plecaka bez pominięcia jakiejkolwiek kieszonki. Przeszukanie było w przyjaznej atmosferze i wygrałem je. Mogłem iść dalej.

Razem ze mną do Memorial Site trafiło kilkoro innych białych ludzi w tym samym czasie. Przewodnik poinstruował nas, że nie wolno robić zdjęć, prosi o wyłączenie telefonów komórkowych. Powiedział, że wystawa składa się z kilku części, z których najważniejsze to część opisująca ludobójstwo w Rwandzie (przygotowanie jego, wykonanie i następstwa) oraz druga poświecona ludobójstwom na całym świecie. Od razu powiem, że tak jak się spodziewałem, w tej części było także miejsce na hitlerowskie obozy koncentracyjne. Bardzo miły gest, rozsądny. Tak się zastanawiam: UNESCO wpisało Auschwitz-Birkenau na listę światowego dziedzictwa kultury z zastrzeżeniem, że ma to być pomnik pamięci ludzi wszelkich ludobójstw, tak aby nigdy więcej takich pomników nie trzeba było stawiać. Czy ktoś może wie, czy jest tam coś na temat ludobójstwa w Rwandzie? Dawno nie byłem w Oświęcimiu i przyznam się, że nie pamiętam. Proszę o odpowiedzi w komentarzach.

Wracając do głównej części wystawy, jak wspomniałem zaczyna się od opisu przygotowań ludobójstwa, a jeszcze wcześniej od historii Rwandy sięgającej zamierzchłych czasów. Większość z tych rzeczy już wiedziałem z książki Rwanda. Death, Despair and Defiance czy też z Wikipedii. Tu jednak miałem obrazy i filmy, zdjęcia ludzi, dowodów. Pierwsze obrazy makabryczne pojawiły się gdy doszliśmy do czasów kolonialnych.

Jednak to co zobaczyłem w części dotyczącej samego ludobójstwa, jest nie do opisania. Przyznam się, że miałem łzy w oczach i powstrzymywałem się wiele razy by nie wybuchnąć jakoś przy wszystkich innych zwiedzających. Wielu z nich w tym momencie wyszło z Memorial Site i wcale im się nie dziwię. Też momentami miałem dość i raz brakowało niewiele bym faktycznie wyszedł.

Czym innym jest przeczytanie o ludobójstwie w książce, w internecie, posłużenie się statystyką by podkreślić rozmiar tego co się działo. A czym innym jest zobaczenie tego nagle na własne oczy na zdjęciach, na filmach, wysłuchanie relacji bezpośrednich świadków. Myślałem o tym wszystkim co do tej pory dowiedziałem się o ludobójstwie, przypomniałem sobie sceny z filmów, w tym z najbardziej realistycznego jaki widziałem "Shooting dogs" i pierwsze co pomyślałem, to to, że to nie było tak. Shooting dogs wstrząsa, ale teraz nie dziwię się, że tutejsi ludzie nazywają go "filmem dla ludzi z zachodu". Tam martwi ludzie na drogach leżeli - tak teraz o tym myślę - jakoś zbyt ładnie. Tutaj zobaczyłem ciała z odrąbanymi głowami, gnijące zwłoki, które już powoli zamieniały się w szkielety i przechądzących nad nimi (a nie gdzieś obok) spokojnie, jak gdyby nic Hutu z maczetami w rękach. I nogi robiły się miękkie na myśl, że to już nie jest Hollywood, a faktycznie martwi ludzie i faktyczni mordercy nad nimi.

To tylko jeden z przykładów, tego co zobaczyłem. Ale to nie przy nim pojawiały mi się łzy w oczach. Innych nie opiszę.

I następna część, dotycząca skutków ludobójstwa. Wypędzenia, choroby psychiczne, AIDS. O wypędzeniach już wiecie, o chorobach psychicznych też wspominałem. Spotykam tu raz na jakiś czas szaleńców. Paul mówił, że to ludzie, którzy nie wytrzymali tego, co widzieli i nie dziwię się, że jest ich tu tak dużo. Ja miałem dość po tej krótkiej chwili, a tutaj to wszystko działo się sto dni, 24 godziny na dobę.

Nie wspominałem Wam jednak o AIDS jako skutku ludobójstwa. Tutejsze dziewczyny nie przyznają się do tego przez znajomymi ale na porządku dziennym w czasie ludobójstwa były gwałty na małych dziewczynkach - obecnych moich rwandyjskich koleżankach zapewne. Efektem jest 10% wskaźnik nosicielstwa HIV wśród młodych kobiet w Rwandzie, w tym tych, które oficjalnie nadal utrzymują, że są dziewicami. Nikt ich nie pyta, co działo się z nimi w 1994 roku.

* * *

Na piętrze są dwie wystawy. Jedna to wspomniana przeze mnie ekspozycja poświęcona wszystkim ludobójstwom na świecie i w istocie wszystkie one chyba były. Jestem za nią bardzo wdzięczny bo nie tylko powtórzyłem sobie czym była Rzeź Ormian, nie tylko dowiedziałem się czym tak naprawdę były czystki na Bałkanach, alę na przykład pierwszy raz dowiedziałem się czegoś więcej o Czerwonych Kmerach - do tej pory znałem tylko ta nazwę. I jak wspomniałem były także aż dwie sale poświęcone Holocaustowi - jedna ogólna, a druga skoncentrowana (ależ te słowo jest tu nie na miejscu) na naszej rodzimej Treblince.

Kolejna ekspozycja to "Utracona przyszłość", ostatni cios zadany przed opuszczeniem Memorial Site, znów wyciskający łzy z oczu. Kilka połączonych sal z wielki zdjęciami dzieci, dostarczonymi przez ich rodziców. I podpisy:

Imię: Charlotte
Wiek: 12 lat
Ulubiona potrawa: Frytki z majonezem
Ulubiona zabawa: Taniec
Ulubiona piosenka: Piękna Pani
Ostatnie słowa: "Mamo, gdzie mogę się schować"
Przyczyna śmierci: Strzał z pistoletu w głowę

Imię: Harriette
Wiek: 9 miesięcy
Ulubiona potrawa: Mleko matki
Najlepszy przyjaciel: Jej ojciec
Przyczyna śmierci: Roztrzaskanie o ścianę

Pokazywałem Wam wczoraj plamę krwi na ścianie, dziś zobaczyłem na własne oczy jej powód.

* * *

Na zewnątrz Rwanda była znów taka jak zawsze. Niemożliwa do uwierzenia: ludzie uśmiechali się do mnie, pozdrawiali, dziewczyna spotkana na ulicy zapytała gdzie jadę i podpowiedziała jak zamiast płacić dolara za przejazd, mogę zapłacić 1/5 tego; mimo deszczu nawet zaczekała ze mną by dopilnować bym na pewno nie przepłacił.

Another contrast is the one witnessed between the abundance society found in towns and the poorness often witnessed in the countryside or the poorer parts of cities. We're used in modern society to seeing poverty as mostly being people who have less or not enough to go by on a monthly basis, but can still get enough or almost enough to live.

When I arrived in Kigali I didn't realise immediately what the situation was. Quite a few cars going around, people well dressed, and somewhat expensive restaurants sprinkled all over the city. It is only a few days or weeks into my stay, after travelling across the country, seeing more of the town, that I really started understanding what the situation was.

If I recall correctly, more than 60% of Rwandans live below the poverty line and a 42% live in absolute poverty. For most of us, that's just numbers. And not very explicit ones. To give more meaning to them consider this. The price of a restaurant for two in Kigali, not necessarily one of the best, can represent up to a fifth of someone's salary. If you take the equivalent in France, let's say that would be a restaurant around 30 euros, so the salary would be around 150 euros a month. And keep in mind that's for people who have a regular job, which would be paid the minimum wage in France.

In Rwanda, the 10 richest percent of the population hold approximately 50% of the wealth, and another 50% of the population only hold 10%. Outside the capital it is on a regular basis that you see children wearing torn clothes, or only worn trousers, walking bear foot... It is just so difficult to convey what I want to say by words, so I took a few pictures to illustrate this article.

And you know what? The most disconcerting and the most moving about all this, is that the children keep on laughing...

Outre le jeu sans autorisation préalable de l’auteur, IJM est accusée également d’avoir détourné le projet naguère mis en œuvre par une ONG locale dénommée RISD (Rwanda Initiative for Sustainable Développement) dans le cadre de la résolution amicale des conflits fonciers.

Les sources concordantes ajoutent qu’en détournant le projet, IJM a changé aussi le fond et la forme du théâtre : Au lieu d’encourager la résolution des conflits à l’amiable via les conciliateurs locaux tel que cela apparaît dans la politique nationale du pays, l’ONG aurait, par le même théâtre, sensibilisé la population à recourir aux tribunaux via IJM  contredisant complètement tout le message original du théâtre.

 Madame Tineke Knigge, chef du programme d’IJM au Rwanda a annoncé à la presse que ledit théâtre est une œuvre commune réalisée à la fois par RISD, ARD (Association for Rwanda Developpement et RDI (Rural  Developpement Institut) financé par USAID. Elle ajoute que la permission d’adaptation et de présentation émane d’une certaine Deborah Espinosa Debbie qui signe parfois au nom d’ARD parfois encore au nom de RDI.

Entretemps, la police aurait interdit momentanément ces campagnes de sensibilisation en attendant que les tribunaux se prononcent.

L’auteur de la pièce se plaint également du fait que cette pièce a été traduite en anglais sans son consentement. Il se plaint aussi de la manière dont la pièce a été jouée affirmant  que cela lui a causé des préjudices moraux.

La loi rwandaise sur la propriété intellectuelle interdit toute reproduction, adaptation, modulation, mutilation d’une œuvre sans le consentement écrit de l’auteur.

Dans ce cas precis, seul RISD jouissait des droits d’exploitation aux lieux et dates convenus entre elle et l’auteur. Ni les autres ONGS, ni Madame Deborah  Espinosa Debbie , ni l’USAID ne peuvent montrer un quelconque contrat de transfert ou d’exploitation de la pièce de théâtre.

…Even bigger news, Jean Claude (my boss at VSO) has just this very moment delivered my motorbike!!!  It’s chucking it down here, and he looked a bit bedraggled to say the least.  But now I have my tools, I can properly commence my work!

The end of year exams start next week.  That means I’ve got 6 days to visit 20 schools (I’ve already visited 2 in town)  Bearing in mind that the furthest one is a 3 hour drive away this could be a logistical nightmare.  But, come hell or high water (high water being the likelier option given then amount of rain falling from the sky at the moment) I'll get around somehow!

I have a big meeting on Wednesday with all the directeurs and chargés of my schools, plus some bigwigs from the district.  It’s to introduce myself and the PHARE work plan for the forthcoming year.  The room has been booked, the Fantas are ready (Fanta deserve a post of there own, but suffice to say, they’re mandatory here!) and the invites have been posted (whether they’ve been read, or even received for the matter!).  So, 50 people invited, no-one but me and my boss has confirmed.  That’s only 25 Fantas each…

P.S.  I have lots of little stories to tell, but rather than post them all in one big chunk, I think I’ll try and write them up over the next few days then post them up as and when, just to keep you checking back for more.

And that white veil in the sky, that's not over exposure, it's pollution...

But that's okay as long as you accept the fact that it's actually not that important to get to that place now, straight away, and that darkness and candlelight are really quite nice (for a while). These are but a few examples of such situations where I've been used, in Europe, to a level of comfort and organisation which is, when you think of it, really high.

For example, I really know what enjoying a hot shower means now!

Some people I see in bars or restaurants really get angry, impatient, and probably end up missing the other aspects of the country. Because you see, for every downside, there are so many upsides, for every cold shower, so many moving experiences.

I just wanted to say this as an introduction to one of these upsides. It's so easy to become distracted and just forget to look up once in a while... Here is what you would be missing:

]]> http://travelpod.wordpress.com/?p=673 Fri, 26 Sep 2008 17:52:53 +0000 starlagurl http://blog.travelpod.com/2008/09/26/reflections-on-hotel-rwanda-and-the-rwanda-genocide/ Rwanda has been front and centre in the Canadian news for some time now. And as I scan the headlines today, I see that Canada is finally sending HIV drugs to that wartorn country. Four years after a law was passed to provide African countries with the badly needed medicine.

Browsing through the blogs today, I thought it would be interesting to get an insider perspective on the situation there.

Travelpodders are quite the introspective bunch. TP Founding member Raisongal visited Kigali and the genocide memorial just outside of town. She was deeply struck by the life story of a tour guide there.

The man giving the tour, Emmanuel lost his entire family and only survived by hiding under the bodies of the dead. He still had a bullet mark on his head and I noticed he was still wearing his wedding ring. It was unbelievably sad. It was even more difficult to comprehend because the scenery surrounding this site was so magnificent. It was hard to resolve the horror and tragedy of the past with the beauty and calmness of the present day, something that I feel all throughout Rwanda. I keep wondering what horrors happened wherever I am, and see the past instead of the present. I wonder how the people here manage to resolve this having seen what they've seen.

- Leaving Uganda and Entering Rwanda, from Kigali, Rwanda

Gingerschilling visited Kigali during her volunteer stint at a Tanzanian orphanage. She reflected on the circumstances of so many people as she lounged by the pool at the now-famous Hotel Des Mille Collines.

I had mixed feelings about staying at the Mille Collines... It was strange to go to a former refugee center to get a little luxury. On one hand, it felt wonderful to sit, relax, and eat good food. However, I knew at one point the pool's water was a diminishing source of survival for a terrified group of people. Is it strange to sit peacefully as it nothing ever happened? I had the same realization later as I filled up the tub to take my first hot bath in a long time. How many people once stayed in this room? For how many weeks? How hungry, scared, heart-broken were they? Did they think they would survive? What was the Mille Collines for them during the genocide before they knew they would not be killed? Was it a sanctuary or somewhat of a prison? I know people were struggling to survive in this place where I basked in the comfort. I know I should have just enjoyed it, and I did for the most part. But part of me kept thinking of what it was like inside those walls.

- How to Make Sense of Senseless, from Kigali, Rwanda

Dusted took an overland tour of southeast Africa. She stopped to visit a few memorials and had this to say about the experience:

Our third or so day in Rwanda, we headed south out of Kigali to visit a few genocide memorials just outside the city. The memorials themselves are pretty much as one would expect, dreadful and terribly sad. Rwanda as a country has made a substantial effort to maintain these memorials so as to not forget the past but to hopefully remember the horrors of it all and learn from it.

- So we made it to Rwanda, from Kigali, Rwanda

Share this on:

6:00 - wschód słonća. Ja jeszcze śpię, ale wiem, że Agathe już się budzi by jechać do Kigali do pracy, a potem zostać tu w szkole.

8:00 - jeszcze  śpię, ale Innocent już w telecentrum zaczyna szkolenia. Są to szkolenia komercyjne, które kontynuuje już od dawna, więc tutaj się nie udział jako wolontariusz. Jedynie na początku kilka razy prowadziłem coś w rodzaju hospitacji (a w afrykańskich warunkach nie da się zajęć tak do końca hospitować, bo nie przypominają one zwykłych zajęć)

10:00 - przed tą godziną zjawiam się w telecentrum. Mówię obsłudze baru, że chciałbym zjeść śniadanie. I tu zaczyna się najlepsze. Zawsze otrzymuję pytanie co chciałbym zjeść i pytam co mają. Oni mówią, że to zależy co chcę. Odpowiadam, żeby wymienili co mają. Zapada cisza i zastanawiają się "co by tu..." i po chwili mówią, że mogą zrobić mi omlet. Odpowiadam, że super. I tak jest każdego dnia :) Każdego dnia jem jajecznicę, ale zawsze dostaję pytanie co chciałbym zjeść. Kiedyś próbowałem powiedzieć, że chce coś innego niż jajecznicę, to tylko wywołałem niepotrzbny niepokój i szybko wróciliśmy do opcji nabiałowej.

O 10:00 z poślizgiem (tu nikt nie przychodzi na czas) rozpoczyna się prowadzona przez Innocenta grupa szkolenia dla nauczycieli mniej mówiących po angielsku. Przeważnie jestem z nim w sali i przygotowując się do swoich zajęć, czasem co nieco pomagam. A to pokażę jak coś skopiować, a to pokażę jak przywrócić przypadkowo skasowany tekst.

12:30 - przychodzi Robert i zaczynamy lekcję języka kinyarwanda. Niestety Robert nie jest zbyt solidny o tej porze dnia i często nie przychodzi. Szkolenie Innocenta nadal trwa.

13:00 - Oba szkolenia - komputerowe i językowe - zakończone. Robert i Innocent zasiadają do komputerów, a ja ich uczę jak się robi strony WWW. W projekcie mam wpisane, że jednym z moich zadań jest propagowanie idei telecentrów, a jedną z tego metod będzie stworzenie strony WWW. Pomyślałem, że więcej zyskam, jeśli nie sam dam im rybę (zrobię stronę), a dam wędkę (nauczę ich jak ją zrobić).

14:00 - przychodzą moi nauczyciele i zaczynam szkolenie. Chociaż pół godzinny poślizg to norma, bo nikt nie jest na czas. Szkolenie prowadzę ja, a asystuje mi Robert jako tłumacz i drugi trener. Robert nie znał się za bardzo na komputerach zanim przyjechałem, ale plan jest taki, że jak wyjadę sam będzie prowadził takie szkolenia.

W przerwie szkoleń wyskakuję na obiad. Zawsze jest szwedzki stół, a na nim do wyboru po kolei jak stoją misy:

• surówka z marchewki
• ryż
• makaron
• frytki
• różne rodzaje bananów (ale takich słonych, odpowiednik naszych ziemniaków)
• fasola
• kasawa (to te coś co myślałem, że to szpinak; polecam bo jest pycha)
• czasem fasolka szparagowa
• sos a w nim kawałki wołowego mięsa

Można brać ile się chce, a kosztuje to 2 dolary. Nie wiem gdzie oni to mieszczą, ale Rwandyjczycy bez przzesady nakładają sobie na talerz stertę wysoką na ponad 10 cm. Ja jem zymbolicznie raczej. Wczoraj wyjątkowo mało, po tym jak w misce z fasolą wystraszyłem karalucha. Afrykański klimacik: w Polsce by zaraz lokal pewnie zamknęli. Tutaj Maombi zadbał aby karaluchowi przypadkiem nic się nie stało i pozwolił swobodnie spacerować po stole.

17:00 - koniec zajęć, wracam powoli do domu

18:00 - zachodzi słońce (teraz gdy to piszę jest 18:35 i jest już ciemno). Chwila relaksu przed komputerem. Mycie się, przygotowanie materiałów na jutro na szkolenie...

21:00 - Samuel przynosi kolację (mniej więcej to samo co na obiad plus herbata bawarka). Przed 22:00 z Kigali wraca Agathe i Innocent, jemy, rozchodzimy się do pokoi.

23:00 - wszyscy pozostali już śpią, ja zasypiam po północy. Rekord padł wczoraj gdy bez snu doczekałem wschodu słońca o szóstej rano.

Tak to wygląda w teorii. W praktyce codziennie coś się sypnie. Albo brak prądu i nie ma zajęć, albo ludzie się spóźniają, albo Innocent nie ma czasu się uczyć WWW, albo Robert zapomni, że dzień w dzień powinniśmy mieć lekcje kinyarwanda... Albo wybuchnie pożar...Albo leżę w szpitalu...

Ale tak tu jest.

La commission électorale rwandaise présidée par le professeur Chrysologue Karangwa vient de rendre public les résultats des élections législatives directes du 15 septembre 2008.

Dans un communiqué rendu public aux antennes de Radio-Rwanda,le FPR remporte largement la  victoire avec 3.655.956 de voix soit 78,76% ; PSD a eu 609.327 de voix soit 13,12% tandis que PL se contente  de 348.186 voix soit 7,5%.Ainsi le FPR remporte 42 sur 53 sièges à l’assemblée nationale, PSD 7 sièges et 4 pour PL.

Le seul candidat indépendant JMV HARERIMANA a eu 27.848 voix , soit 0,6%.Selon la loi electorale, le parti ou le candidat indépendant qui n’aurait pas plus de 5% de voix ne devrait pas réclamer une place au parlement.

Les électeurs étaient au nombre de 4.697.689 .Le taux de participation  a été  estimé à 98,5%.

Les bulletins invalides sont estimés à  56.372 , soit 1.2% des électeurs.

Les sièges au parlement  obtenus au scrutin direct sont au nombre de 53.

30% des sièges sont réservées aux femmes dans un scrutin indirect ayant eu lieu le 16,

2 sièges reviennent aux jeunes dans leur scrutin indirect du 17 septembre tandisque une place revient aux  handicapés. Leur scrutin est prévu le 18 septembre.

Les premières élections législatives d’après le génocide avaient eu lieu en 2003 pour un mandat de 5 ans. Elles étaient combinées avec les élections présidentielles qui avaient porté Paul Kagame à la tête du pays pour un mandat de 7 ans renouvelable une seule fois.

On our last day in Kigali, Rwanda we had the fortunate opportunity to visit the amazing people associated with Keza.  We received a tour of the house and enjoyed meeting the women who make the beautiful handmade Keza necklaces.  A few of us even tried our hands at rolling the strips of discarded paper and magazines into beads.

To discover all about Keza, please go to their site HERE.  Also, interestingly enough, THIS is an article in today's Nashville City Paper regarding the connection Keza has to Nashville and how this worthy nonprofit group is coming along.  Other good articles to note are at World To The Wise and For The Record.

We were blessed to be in their presence and gain an insiders look at this amazing team in action.  We encourage you to purchase some of these beautiful one of a kind pieces.  They not only make a wonderful gift, but helps these women and their children out of poverty and into hope.  Thanks to Ilea Dorsey and the entire group for allowing us to visit.  Here are some of the photographs from the day spent with them:

Dad,

Sorry for the lack of contact. I'm still in Kigali for In Country Training so access to the 'net has been via internet cafes.  They're cheap, but they're quite slow.  We've been working hard as well, so little chance to dash down for half an hour.  I did come down last night, only to be told that the power had been cut!  Hung around for an hour, but no joy.

It's the parliamentary elections today (Monday), so we've been given the day off.  It's been nice to sit in the sun and read a book!

Lots to write about, but I'm saving it until I move into my house.  I'm heading down Thursday, so will hopefully be sorted by next weekend.  One of the perks of being part of the PHARE team is that I get free access to the internet (emailing is essential for the job... or so we've been told!)  So don't worry!

Hope everything is good with you,

Andy

"You don't speak a language; you speak a culture."  

What a powerful saying.  Those words should resonate home with anyone who can speak a non-native language, but travels to that country and realizes that, in actuality, they can speak the language, but they don't comprehend the culture.  When I lived in the Dominican Republic, I could speak the language, function normally, and be a practical part of society, but I spoke Spanish through the mind of an American.  There is a huge difference between a Dominican Spanish-speaker and an American Spanish-speaker.  Comprendes?  Our innate culture transcends our ability to truly understand the non-native spoken tongue.  Cultures define us.  We speak a culture, not a language.  

This blog is a very specific example of this type of language barrier.  On the whole, the Rwandan people are quite intelligent, and many of them speak two, three, and even four languages.  The problem is that the native Rwandans who read my blog read the English language through the eyes of Rwandan culture and not my native American culture.  Therefore, there are many opportunities for cultural mistranslations, hence the problems we are having here.  

I say all that to explain myself: I do not believe in skin colors, I do not believe in America, I do not believe in Rwanda, I do not believe in countries, I do not believe in borders, nor do I believe in ethnic races. I am a human being. You are a human being. We are human beings. We are brothers.  We are family.  That is what I believe in.  Simple enough?  Why over complicate things?  Nationalism is manmade propaganda that divides, separates, and severs relationships all over this globe.  We are one race of human beings.    

Regardless of nationality or skin color, I walked away from a fellow human who was in need of love.  That was my blemish.  At the bottom of that post, I gave my own critical critique and talked of the guilt of my actions, or lack there of.  The truth is, the problem was never with my actions, it was with my lack of action.  I was never offensive to Jean-Bosco.  I treated him kindly, but I did not shower him with love.  And in the same breath, I did not see any Rwandans on the street going out of there way to help a discontented brother.  

As I explained earlier, I do not believe in countries, but I also embrace the realization that the world I live in does.  My reasoning behind the fact that I used the proper adjective "Rwandan" is simple: my blog is directed toward friends and family back in the US, therefore I was clarifying to them who I came in contact with, not stereotyping who I came in contact with.  I have experienced the same guilt in America by not giving to those who needed love the most: blacks, whites, latinos, africans, europeans, etc.  It's the same principle, thousands of miles away.   And to the notion of comparing Jt Snitch to Bob Ewell or any other townsman from To Kill a Mockingbird is an ignorant accusation.  Again, and thankfully this time, I believe we both lack the cultural cataracts of 1930's American life to compare Jt Snitch's Saturday afternoon affair with something as serious as Tom Robinson's trial in Harper Lee's book.  Even considering a comparison between the two matters should not be condoned.  The difference between the two is as starkly different as night and day.  

My goal here is to make amends and build bridges over our cultural misunderstandings, not to create more obstacles.  To my Rwandan family, I pray that we run into each other at some point in Kigali and learn to laugh about our own cultural blunders.       

Blue skies,

Jt Snitch

Trochę pech, bo wnioskując z daty i godziny wysłania ich wiadomości mniej więcej w tym samym czasie właśnie wysiadałem z  busa, którym wróciłem z Kigali. Rano zabrałem się z Paulem by w końcu podjąć pieniądze z Western Union. W Nyamata też jest oddział, ale nie działa. Postanowiłem wrócić busem, bo nie chciałem kolejnego dnia spędzić w samochodzie czekając wszędzie na Paula.

Po drodze do, Paul miał coś do załatwienia w miejscowości Ntarama, więc skorzystałem z okazji i zwiedziłem tamtejszy Memorial Site czyli miejsce pamięci ofiar ludobójstwa. Kiedyś pokażę Wam wraz ze zdjęciami. Tylko nadmienię jeden szczegół. Przewodnik zaprowadził mnie do budynku, który był szkółką niedzielną i pokazał bordową plamę na ścianie. Powiedział, że w to miejsce przez całą dlugość sali Hutu rzucali o ścianę dziećmi.

W samym Kigali udało mi się podjąć owe pieniądze, zamienić po dość dobrym kursie część na franki (551FRW = 1 USD) i Paul zdąrzył mnie jeszcze zabrać do wielkiego sklepu który przypomina nasze Carrefour pod wieloma względami: jest wszystko od telewizorów i pralek po masło i jest tak samo jak w Polsce drożej niż w innych sklepach. Ale zrobiłem sobie małe zakupy, z których najbardziej zadowolony jestem suszonych ananasów.

To tyle wpisu właściwie o niczym. Żeby nie było tak nudno, wzrokowcom wrzucam zdjęcia jak wyglądają tutejsze krowy.

Słynne krowy, historycznie należące do warstwy społecznej Tutsi, wyglądają inaczej niż nasze polskie krasule, ale muszę powiedzieć, że czasem widuję i takie jak nasze. W porównaniu z tymi tutaj, nasze to prawdziwe bydlaki. Te są skromniejszych rozmiarów, ale za to niektóre mają naprawdę olbrzymie rogi, tak jak ta tutaj:

Funkcja krów w Rwandzie jest różnoraka. Ich mleko to podstawa tutejszego wyżywienia; jak mówią mi Rwandyjczycy potrafią przeżyć kilka dni pijąc tylko je i nic nie jedząc. Jak wiecie dodają je do każdej herbaty (a właściwie herbatę dodają do mleka), aż muszę prosić abym mi zrobili na wodzie. Krowy oczywiście też są zjadane.

Krowy pełnią też funkcję społeczną. Ten kto ma dużo krów, ten jest bogaty. Tak jak pisałem każdy ma tu jakąś krowę. Kiedyś zaczepił mnie na ulicy starzec prosząc o pieniądze, a Paul odpowiedział bym mu nie dawał, bo ma on najwięcej krów w Nyamata.

Krowy to też obiekt wypożyczany niegdyś przez Tutsi dla Hutu. Relacja taka nazywała się ubuhake i nie miała nic wspólnego z niewolnictwem. Tutsi, posiadacz krów wypożyczał je dla swoich klientów Hutu. Ci mu za to płacili na różne sposoby, ten z kolei w zamian chroniąc swoich klientów obejmował ich rodzinę protekcją. Słowo Hutu niegdyś było synonimem słowa "klient".

Oczywiście jednak gdzie mamy podział na posiadaczy i na nie-posiadaczy pojawia się bunt tych biedniejszych (vide przedwojenna sytuacja z bogatymi Żydami, zresztą czy nadal się nie mówi, że to Żydzi rządzą Polską ;) ). Traf chciał, że akurat idealnie wykorzystali te rożnice kolonizujący Rwandę Belgowie i krok po kroczku doszło do wzajemnego mordowania się. Ale to już temat na inną opowieść.

* * *

Jeśli chodzi o artykuł przez wszystkkich czekany to muszę napisać, że pracuję nad nim z zapałem, ale wciąż nie widać końca. To znaczy już wiem, co jeszcze w nim brakuje, ale to co najmniej 4 strony A4 (jak dotąd zapisałem już dziesięć, więc uprzedzam, że będzie to dłuższa lektura). Myślę, że po niedzieli wszystko już będzie, w weekend może wypuszczę jakiś zanętowy fragment :) Taki odpowiednik filmowego "trailera" :)

While making a quick trip downtown to pick up a few items, I decided to venture into an innocent back alley that looked rather intriguing.  While staring down the bustling side street, contemplating entrance, I felt a strong grip on my left hand.  At first, I had no idea who this mystery hand belonged to, and my initial reaction was to shake the hand away, but to no avail; his grip was tight.  At this point in my Saturday conundrum, I turned around to greet the mystery hand, and what did I see?  I saw a complete stranger lifting our arms, simultaneously, locked by our hands, as if to celebrate some sort of victory.  The next motion was the kicker; this man, who I later found out was named Jean-Bosco, slipped his manly digits in between mine.  Oh my.  For those of you who know me, touch isn't one of my gifts.  In fact, some would say I'm a touchaphobe (eh hem, Felicia).  I love my friends and family more than my life, but I also love my space.   Again, my natural reaction was to rip my hand away and run from those glossy, lost, confused, bloodshot eyes that were burning holes into my retinas, but what was I to do?  Should I be the rude American and shun this man culturally to satisfy my needs, or take the pain that comes along with holding someone else's hand?  As our arms reached a pinnacle, Jean-Bosco turned to me, our eyes met, and he proclaimed loudly, "friend, best."  The comma there is to  attempt to convey the inexplicable awkward pause between his words. Ah, come on man, how do you respond to 'friend, best' without being completely rude or Lee-like?  I appeased him with a few quick, uneasy laughs, gave him a right-handed thumbs up, broke our hand lock and started to walk away.  It wasn't over.   

Where I went, Jean-Bosco followed.  About 45 minutes later, now on the other side of town walking towards my bus, Jean-Bosco still lagged behind.  I tried a few times to lose my shadow, but for some reason, I seem to stand out in a crowd of Africans.  Right before I caught my bus to head back home, I ran into a couple of Rwandan guys who had noticed my shadow and were, themselves, curious as to who this man was.  After a quick conversation in Kinyarwandan, Jean-Bosco told my interpreting comrades that we have been friends for years and were just catching up.  Wild, eh?  My newfound amigos broke the news to JB that we weren't old friends and he was mistaken.  Jean-Bosco looked at me with his confused eyes and said, "I sorry.  Goodbye Jock oub," and walked away.

My run in with Jean-Bosco has been on my mind a lot the past few days.  I can't help think that the man just needed some sort of attention, and there I was, being a typical person, running from him.  Maybe he needed a meal, maybe he had no family, maybe no one cared for him, and I made no conscious effort to embrace him.  I was never ugly, but showing him love was not a priority, and consequently, being selfish was my priority.  I guess I write all this to say the event started out really uncomfortable, then improved when I got rid of Jean-Bosco, and now, I feel uncomfortable again due to the fact that I snubbed a person, a fellow human, emotionally and physically, by putting my needs in front of his. 

 

"If you judge people, you have no time to love them."  --Mother Teresa     

Dans Divers

La formation de football des vétérans de Kigali «Imikeke» rentre de Bujumbura où elle a été « battue par le club des "Bashingantahe" nommé A S Mukaza ,sur un score sans précédent de 3 buts à zéro. Mais au mois nous avons marché sur Bujumbura. Nous avons trouvé une ville calme, ou tout est organisé  sauf les gens en uniforme. Les taxis, les bus, les motocyclettes, le commerce,…tout est en ordre.

 Les grands politiciens sont occupés déjà par la course à la magistrate suprême de l’an 2010 ! Cela se sent déjà dans les bus où Bahutu et Batutsi se disputent la suprématie comme s’il y avait des demi-Barundi !

Cette odeur  se sent également à travers les journaux. L’éditorial de l’un titre «Le pouvoir CNDD-FDD entre le marteau et l’enclume».Il met à la page suivante un titre non-moins virulent contre le régime en place en dénonçant  l’absence du respect de la loi fondamentale , ou encore à la page 4 que l’archevêque Ntamwana est aux côtés de Gervais Rufyikiri contre le président Nkurunziza ! C’est déjà chaud pour les élections de 2010 je vous le jure.

Un autre élément de la conversation à Bujumbura tourne encore sur la récente visite de la délégation conduite par le chef de l’état Rwandais Paul Kagame. La sécurité qui y a régné ce  week-end là occupe la une de la plupart  des journaux burundais et le chef de la principale faction encore armée au Burundi Agathon Rwasa du PALIPEHUTU-FNL est allé jusqu'à s’en prendre au président de la République  avec copie au facilitateur !

Comme vous vous en doutez, nous n’avons entendu aucun bruit d’arme durant les trois journées et les deux nuits que nous y avons passes. Aucun bruit, même si les journaux relataient une tentative d’assassinat du porte-parole du FRODEBU dont l’épouse Aline Muhimpundu a échappé. Cet attentat à la grenade a fait 5 blesses dont deux policiers. Le porte-parole de la police affirme que cet attentat visait la station de police. D’autres attentats sont signalés ҫà et la mais la population vaque à ses occupations quotidiennes, sans oser entreprendre un projet à long terme.

Là-bas  le  salaire moyen du fonctionnaire est estimé à plus ou moins 80.000frbu ce qui fait la moitié en francs rwandais. On remarque peu de gens dans les boîtes de nuit qui semblent alterner pour se partager les clients. Certaines boîtes de nuit ne sont devenues que de simples marchés de sexe : Il ya de la bonne musique jalonnée de quelques "arasharamye" du Rwanda, de la musique congolaise et ougandaise…mais les clients sérieux y jouent du billard !D’autres marchandent avec les filles à l’allure des prostituées.

A la grande plage "la saga plage", on y côtoie toutes catégories de visiteurs, des enfants aux vieillards. Vous ne pouvez pas rentrer sans entendre de leur bouche la légende d’un certain crocodile baptisé "Gustave" et qui guetterait les étourdis surtout le soir .Celui-ci aurait résisté à toute opération qui visait à l’éliminer physiquement.

Nous avons marché sur le Bujumbura.non sans raison.

En effet, qui nous en empêcherait avec une monnaie deux fois supérieure à la monnaie burundaise alors que la bouteille d’amstel ,les chambres et les denrées alimentaires y coutent deux foins moins qu’à Kigali ? Peut-être serait-ce la raison de plus d’avoir été  battu sur  un tel score ! Même  si l’alimentation est moins chère à Bujumbura, la viande de chèvre ou de bovins coute 6.000frbu soit 3.000frws !

J ‘allais oublier de  vous signaler que la ville demeure la même que j’ai vue il y a 20 ans ! Les mêmes agglomérations sans panneau de signalisation, un même stade de football détérioré par la vieillesse, les mêmes avenues jonchées de sachets et d’autres ordures, peu ou non  éclairées du tout  et les mêmes passagers auxquels mes compatriotes décrivaient avec fierté la situation à Kigali chaque fois que l’occasion se présentait.

I came to Africa to teach, not to fall in love.  I’m sorry guys, but I couldn't help it, she is sublime.  I find myself falling for her more and more with each passing week.  I remember the first time I met her here; it was two weeks ago.   I didn’t appreciate her the way I should have.  We spent all day together, but all we did was blow time in a sizable group, running errands throughout the city.  I knew there was something different about her, and I felt like I missed an opportunity to get to know this fantastic girl.  But, just as the world turns, I had the hunch I we would run into one another again.  Another week went by, and I felt this tingling, this urge to call on her all week.  When Monday came, she was all I could think about.  Throughout the week, just the thought of her was my medicine.  I hear that is a sign of true love.  Ironically, exactly one week later, we got back together.  This time, I wanted to get to know her a bit better, on a more personal level.  You know, I was craving a little one-on-one time.  We spent a duration of our afternoon relaxing with some friends, but I knew that evening was my chance to take the next step.  I asked her if she wanted to grab a pot of tea that evening and, thankfully, she said yes.  We hopped on a motorbike to a tea house, grabbed a cup of tea, and had some alone time.  Needless to say, it was incredible.  She amazes me; she knows the right things to say, she is utterly relaxing, and most importantly she soothes my soul.  Every time I hear her name, I melt into a wonkity*, smile-ridden frenzy.  I love you Friday.  Have a fantastic weekend my friends.

* -- Lisa, I have been using ‘wonkity’ in my classroom this week in honor of your soul.

So many times on this trip, I feel like I'm in a documentary or something. Scenes and situations I find myself in seem so surreal. Joseph, the pastor, in his khaki linen, speaking with a booming voice and a wide white smile. He is tall and broad.  And he talks of the vocational classes staring tomorrow at the Treasure Centre. Many people raised their hands in excitement, because they had dropped out of school in their youth due to school fees they could not afford. These classes will be huge for them. Joseph boomed how they would change the face of the city of Kigali. Change the fate of their people. His fist was in the air. And he bellowed out, "We will empower the people!"

See what I mean about feeling like you are in some documentary on Discovery, or PBS or something? Seriously, it's surreal.  Heck, even being in Rwanda period...that's surreal. And I still can't believe we are actually here.

After church, we met Joel. Joel, the college kid from Dayton, TN. Joel was hanging out in the back of the church, and we struck up conversation after service. He was on a summer long stay with a mission team, but I can't seem to remember the name of the organization. But he stayed with us the entire day, traveling around in our tiny van to the souvenier shops and to lunch. Joel knows A LOT about Rwanda's history. Joel was cool.  I hope we see Joel again one day. Afterall, geographically speaking from a world viewpoint, he is just down the road. 

Oh, another thing...We usually drive by "Hotel Rwanda" everyday. I think it's fairly close to our guesthouse. Hotel Des Milles Collines. It's a 4 star place, one of the top hotels in Rwanda. 

Tonight was dinner at Nyanja's mother's again. This gracious woman has welcomed us into her own 3 days in a row now, and has cooked for us each time. It was nice to spend more time with her before we leave in the morning for Addis Ababa, Ethiopia (again...)  She cried and thanked us. Nyanja translated for us, saying that in her mother's eyes, we represent life for her daughter. We are some of the first Americans she has interacted with since her freedom from prison. To Nyanja's mom, we represent her only understanding of the people in America who took care of her daughter in the 10+ years following the genocide.  

Jedziemy więc autobusem, a ja sobie przypominam o jaszczurkach w moich butach. Zdejmuję buty. Moje buty to jaszczurki, w których mieszkają inne małe, złe i jadowite jaszczurki. Chwytam dobre jaszczurki w dłonie i zastanawiam się czy mam je zdusić by zabić te złe w środku. Dobre jaszczurki patrzą na mnie i czekają co zrobię.

Budzę się. Jest poniedziałek przed południem i czuję się już lepiej. Słaby, spocony ale siadam i przygotowuję prezentację na dzisiejsze zajęcia. Jem pączka z wczoraj, ale czuję, że chyba przeceniam siły. Pakuję się i idę do telecentrum z planem, że zostawię tam rzeczy i pójdę dalej do szpitala na odwleczoną wizytę.

Do telecentrum dochodzę strasznie zmęczony więc siadam i piję wodę. Jedna butelka to za mało, bo nadal nie mam sił. Biorę drugą i idę do szpitala. Innocent powiedział, że Paul gdzieś pojechał i będzie po trzeciej; za późno.

Widzę Paula po drodze, ale obaj idiotycznie stwierdzamy, że dojdę sam. Do szpitala jest jakieś 400 metrów.

Po 400 metrach padam na krzesło przed lekarzem cały spocony i ziejąc jak maratończyk. Chciałbym się gdzieś położyć. Lekarz proponuje zbadać kał, bo mówi, że to jakaś infekcja. Od rana mam potężną biegunkę.

Idę najpierw zapłacić za badanie. Stoję i czekam na wypisanie papierków i coraz bardziej kurczowo wbijam palce w parapet. Szybciej bo zaraz upadnę. Ale nikt się nie spieszy. Nagle zaczynam czuć ogień w środku uszu i wpadam w panikę, jest taki wyraźny. Czy to krew? Nie, to nie krew. Zaraz upadnę więc resztką sił odwracam się i siadam na krześle porzucając plecak, kasjera i pieniądze. Spuszczam głowę między kolana, podnoszę i mówię by ktoś zawołał lekarza. Ale ludzie tylko patrzą i nic nie robią. Spuszczam głowę znowu i siedzę nie wiem ile.

Woła mnie kasjer do okna. Zabieram wszystko i idę do laboratorium. Jest już lepiej, poza zmęczeniem. Cały czas dyszę.

Dziesięć minut później stoję w laboratorium czekając na wynik i wiem, że nie dam rady. Siadam na krześle i wszystko wraca. Ogień w uszach. Nie dam rady nawet siedzieć, zaraz zemdleję. Mówię o tym laborantowi. Mówi, że zabierze mnie do lekarza, pyta czy dam radę iść. Kłamię, że tak.

Wiszę na laborancie, ale on wcale się nie spieszy. Wiem, że w tym tempie na pewno nie dojdę, przestaję widzieć. Mówię laborantowi, że nie dam rady, odpycham go i siadam skulony pod ścianą. Ogień w uszach przeradza się w straszny pisk. Patrzę na swoje dłonie, które nagle zaczęły potwornie mrowić. Dyszę z prędkością światła. Co mi jest? Nagle robi się jasno i chyba tracę przytomność.

Jestem na łóżku i wiozą mnie do lekarza. Dłonie mnie mrowią, a uszy palą. Cały jestem zlany potem. Wpadam w panikę, bo nie znam tych objawów; myślę o najstraszniejszych chorobach Afryki, tych, które nagle zabijają. Ale jestem w szpitalu przecież.

Są kłopoty ze zmierzeniem mi ciśnienia. Przy trzeciej próbie wynik jest 80 na 55, mało. Ale czuję się już dobrze, więc wszystko mi się wyjaśnia. Biegunka mnie odwodniła do tego stopnia, że krew to już same krwinki z namiastką osocza. Biało – czerwona palpa z trudem przeciska się przez naczynia i gdy tylko wstanę, w drodze do mózgu się poddaje. Ostatnią deską ratunku jest wycofanie krwi z niepotrzebnych narządów by podnieść jej ciśnienie w innych miejscach. Niedokrwione dłonie zaczynają mrowić jak niedokrwiona noga, gdy się źle usiądzie. To tylko moje domysły, ale chyba słuszne. Wczorajsze wysokie wyniki poziomu krwinek to tak naprawdę niski poziom osocza.

Ostatnie zdanie potwierdza sam lekarz i aplikują mi kroplówkę z solą fizjologiczną; po każdej kropli jest lepiej. Ale lekarz też mówi, że w kale znaleziono krew. Przypominam sobie groźny slajd ze szkolenia w MSZ. „Krew w kale lub moczu: idź do lekarza”. Jestem u lekarza, a on mi mówi, że to zapewne salmonella; będą mnie jednak leczyć też na malarię. W moich żyłach mieszkają potwory. Ładują we mnie kolejne butelki metronidazolu i chininy. Staś przyniósł Nell chininę i teraz już wszystko będzie dobrze.

Ale z biegiem czasu nie jest dobrze. Kolejne razy trzymając się ścian ledwo dochodzę do ubikacji. Leżę na łóżku, pocę się, trzęsę. W uszach słyszę dzwonienie, wymiotuję. Mam gorączkę i wrażenie jakbym znikał od środka. Zjadam banana i go zwracam. Woda jest ohydnie gorzka – ale to efekt wpompowanego metronidazolu. Z godziny na godzinę jest coraz gorzej, leżę w kałuży potu. Kolejna diagnoza – malaria. Przed północą zapada decyzja o przewiezieniu mnie do szpitala w Kigali.

O drugiej w nocy w końcu zasypiam na którymś piętrze King Faisal Hospital.

Dziś czuję się o wiele, wiele lepiej. Właśnie kończę pisany od trzech godzin jedną ręką (jestem cały pokłuty welflonami) wpis na blog. Męczy mnie tylko biegunka, może trochę mi się kręci w głowie. Piękne śniadanie jeszcze smakowało po lekach okropnie i nie skończyłem go, ale przy obiedzie mało się nie rozpłakałem. Makaron, mielone mięso na nim, marchewka z zielonym groszkiem i sok owocowy. Nie dość, że od miesiąca co najmniej nic takiego nie jadłem to jeszcze wrócił smak.

Szpital jakiego nie powstydziłby się Białystok. Pierwszy raz jestem w Rwandzie na piętrze innym niż parter, za oknem widok na góry. Obowiązuje język angielski, zarówno w kontaktach z pacjentami jak i wśród personelu. Obsada międzynarodowa, to dlatego. W Nyamata większość lekarzy wyglądała na młodszych ode mnie. W Kigali mój lekarz prowadzący zapewne byłby już siwy, gdyby nie był zupełnie łysy.

Spokojnie mi mówi, że wszystkie objawy wskazują na salmonellozę, ale będą mi też podawać silny środek antymalaryczny. Jednym mnie tylko zmartwił. Czuję się tak jakbym najpóźniej jutro miał wyjść. Tymczasem zapytany ile czasu trwa leczenie salmonelli, odpowiedział, że od tygodnia do 10 dni.

No trudno. Szkoda ledwo zaczętych zajęć z nauczycielami, ale Innocent ich ponoć już przejął. Posiedzę sobie tutaj, porobię mu i sobie materiały do szkoleń (mam plan wrzucać je też na bloga). I w końcu porządnie sobie podjem. Problem to zakamuflowana możliwość.

The Spung transmission took place on the hills of Kigali.

Ivan - we hope you enjoyed the beer! (not sure what it tasted like after over 7000 km of travelling in the hot sun but as we say in French "c'est l'effort qui compte;))

Then the official transmission of the Spung glass took place...

The student visa process went smooth and shortly after returning to Rwanda, Enric Sifa was able to come back to the States where he will finish his schooling. Over the weekend, Enric marked his return by performing at the Christian Supply booth at the Portland CityFest.

In attendance for his performance was the Vice Mayor of Kigali, Rwanda and her daughter.